Global Trends
-
Importance of Academia in Food Science and Technology
FIFSTA Board Meeting ကနေ အထူးသတိထားမိပြီး လေ့လာခဲ့ရတာတစ်ခုကတော့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေမှာ Food Industry အတွက် တက္ကသိုလ်တွေက ပညာရှင်တွေကို ဘယ်လောက်တောင် မွေးထုတ်ပေးနေသလဲဆိုတာပါပဲ။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ Food Science / Food Technology ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပေးအပ်နိုင်တဲ့ တက္ကသိုလ်ပေါင်း ၇၀ ကျော် ရှိပါတယ်။ ဗီယက်နမ်မှာဆိုရင် တက္ကသိုလ် ၄၀ ကျော်ကနေ တစ်နှစ်ကို ကျောင်းသားပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးနိုင်ပါတယ်။ ဒါတွေဟာ ကိန်းဂဏန်းတွေ သက်သက်မဟုတ်ပါဘူး။ စက်မှုလုပ်ငန်းကို တကယ်အားကောင်းစေမယ့် ပညာရှင်မွေးမြူရေးစနစ် တွေပါ။ စက်ရုံတစ်ရုံ တိုးချဲ့တဲ့အခါ၊ Export စံနှုန်းအသစ်တွေ တိုးလာတဲ့အခါ၊ ထုတ်ကုန်အသစ်တစ်ခု တီထွင်ရမယ့်အခါ အဲဒီအလုပ်တွေကို လုပ်နိုင်မယ့်လူ ရှိမရှိဆိုတာ အဲဒီစနစ်က ဆုံးဖြတ်ပေးပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေအတွက်လည်း…
-
FiFSTA Board Meeting at Jakarta, Indonesia- Sep 2026
FoSTA ကို ကိုယ်စားပြုပြီး ယာယီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ်အနေနဲ့ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျာကာတာမြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ FEDERATION OF INSTITUTES OF FOOD SCIENCE AND TECHNOLOGY IN ASEAN (FIFSTA) ဘုတ်အဖွဲ့အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၅)ရက်နေ့မှ (၁၇)ရက်နေ့အထိ တက်ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ အာဆီယံနိုင်ငံများအတွက် အစားအသောက်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာရဲ့ အရေးပါမှုကို အရင်ကတည်းက သိထားပေမယ့်၊ ဒီတစ်ခေါက်မှာတော့ ကိုယ်တိုင် မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ခဲ့ရပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းမှာ ကိုယ်ပိုင်အသင်းအဖွဲ့တွေ ရှိကြပါတယ်။ မြန်မာမှာ FoSTA၊ ထိုင်းမှာ FoSTAT၊ ဗီယက်နမ်မှာ VAFoST၊ ဖိလစ်ပိုင်မှာ PAFT၊ အင်ဒိုနီးရှားမှာ IAFT (PATPI)၊ မလေးရှားမှာ MIFT၊ လာအိုမှာ FDD နှင့်…
-
ချမှတ်လိုက်နာ MSMEs ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးရေးမဟာဗျူဟာ
လက်ရှိအချိန်တွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ကျော်လွှားနိုင် ရေးအတွက် ကြိုးစားရင်ဆိုင်လျက်ရှိပါသည်။ ကိုဗစ်ကာလအတွင်း အသေးစား၊ အငယ်စား နှင့် အလတ်စားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် အခက်အခဲများစွာဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြပြီး အရှိန်လျော့နည်း ကျဆင်းခဲ့ကြရသည်မှာ လက်တွေ့ဖြစ်ပါသည်။ “ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအား ဖြစ်နိုင်သမျှနည်းလမ်းများဖြင့် အမြန်ဆုံးကုစားသွားရန်” ဟူသည့် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်(၅)ရပ်အနက် တတိယမြောက် လုပ်ငန်းစဉ်အရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဦးမော့လာစေရေးအတွက် စတင်ဆောင်ရွက်ရန် အချိန်ကျရောက်လာပြီ ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတကာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သည့် “ပိုမို ကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး (Build Back Better)” ဆိုသည့်အတိုင်း မြန်မာ့စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို အဟောင်းအတိုင်း ပြန်လည်ထူတောင်ခြင်းထက် ပုံမှန်ခေတ်သစ် (New Normal) အခြေအနေနှင့်ကိုက်ညီမည့် ပိုမိုသာလွန်ကောင်းမွန်သည့်ပုံစံ ဖြစ်ပေါ်လာစေရေးအတွက် စီမံကိန်း…
-
အတွဲလိုက်လှမ်းကြရမည့် ခြေလှမ်းအစ (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံတကာအရည်အသွေးမီ ချင်းနု (ဂျင်းနု) ထုတ်ကုန်သစ်များထုတ်လုပ်တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ရေး
Covid-19 ရောဂါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြန့်နှံ့လာပြီးနောက် ချင်း(ဂျင်း)စားသုံးမှု မြင့်မားလာ သည်ကို သတိပြုမိပါသည်။ ယခင်က ချင်း ကို နေ့စဉ်ဟင်းချက်ရာတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ချင်းသုတ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ချင်းဇီးပြား ပြုလုပ်၍ လည်းကောင်း စားသုံးလေ့ရှိရာ မှ ယခုအခါ ဖျားနာခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် ချင်းမှုန့်ကို ရေနွေးကြမ်းတွင်ခတ်၍ သောက်သုံးသည့် အလေ့ဖြစ်ထွန်းလာသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရပါသည်။ ချင်း၏ ဆေးဘက်ဝင်ပုံ၊ ရနံ့မွှေးပုံတို့ကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လူသားတို့ သိရှိခဲ့ ကြပါသည်။ ချင်းစားသုံးခြင်းမှ အစာကြေလွယ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်းကို ပျောက်ကင်း နိုင်ခြင်း၊ အော့အန်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းညှိပေးစွမ်းနိုင်ခြင်း၊ အဆစ်ရောင်ခြင်းနှင့် ကြွက်သားနာကျင်မှုများကို သက်သာစေခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကားမူးခြင်းကို သက်သာစေခြင်း နှင့် ဓမ္မတာလာစဉ်နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်းကို သက်သာပျောက်ကင်းစေခြင်း…
-
Green Processing, Non-thermal Technologies & Circular Supply Chains
Green processing သည် အစားအသောက်ထုတ်လုပ်ရေးနယ်ပယ်တွင် စက်တစ်လုံးကို နောက်တစ်လုံးဖြင့် အသစ်အစားထိုးရုံမျှမဟုတ်ပဲ အစားအစာဘေးကင်းမှုနှင့် အရည်အသွေးကို ထိန်းသိမ်းထားပြီး စွမ်းအင်၊ ရေ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ကုန်ကြမ်းများနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကို ပိုမိုစမတ်ကျကျ စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန် အစားအစာထုတ်လုပ်မှုကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းဆွဲသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် အဓိကမေးခွန်းမှာ “ဒီထုတ်ကုန်ကို ငါတို့ process လုပ်နိုင်သလား” ဆိုတာတင်မဟုတ်တော့ဘဲ “အရင်းအမြစ်အသုံးပြုမှု လျှော့ချပြီး အလေအလွင့်နည်းနည်းနဲ့ တန်ဖိုးပိုမိုထိန်းသိမ်းကာ process လုပ်နိုင်သလား” ဆိုတာ ဖြစ်လာသည်။ ယခုကမ္ဘာကြီးတွင် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အစားအစာစနစ်များ (Agrifood systems) သည် တိုးပွားလာနေသော ကမ္ဘာ့လူဦးရေကို ကျွေးမွေးနိုင်ရန် ဖိအားများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှုများကို လျှော့ချရန် လိုအပ်နေသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေချိုအသုံးပြုမှု၏ ၇၀% ခန့်သည်…
-
Wolffia globosa: “ရေဥ” မှသည် အနာဂတ်အစားအစာ (Future Food) ဆီသို့
အရှေ့တောင်အာရှ၏ ရိုးရာရေနေအပင်တစ်မျိုးသည် လူသားများအတွက် အာဟာရ၊ ရေရှည်တည်တံ့သော စိုက်ပျိုးရေး (sustainable farming)၊ အစားအသောက် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် ဇီဝစီးပွားရေး (bioeconomy) အသစ်တစ်ခုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်လာနေသည်။ အဓိကအချက်Wolffia သည် ရိုးရာရေနေဟင်းသီးဟင်းရွက်အဖြစ်မှ လူသားများအတွက် အာဟာရ၊ တိရစ္ဆာန်အစာ၊ တိကျသော ရေနေသတ္တဝါမွေးမြူရေး (precision aquaculture)၊ functional ingredients နှင့် တန်ဖိုးမြှင့် အစားအစာ ထုတ်ကုန်များအပါအဝင် ဘက်စုံသုံး future-food platform အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနေပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအတွင်း အစိုးရမူဝါဒ၊ သုတေသန၊ စံချိန်စံညွှန်းများ၊ smart farming နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ချိတ်ဆက်ပေးရာတွင် အတက်ကြွဆုံးသော ဂေဟစနစ် (ecosystem) တစ်ခုကို ဖော်ဆောင်လျှက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရပါသည်။ ဆန်းသစ်တီထွင်မှု စက်ဝန်းသစ်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာသော ရိုးရာအစားအစာအရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင်…
-
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စားသောက်ကုန်ဘေးကင်းလုံခြုံရေးနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုအသစ်များ
မြန်မာနိုင်ငံသည် ယခင်ကမကြုံဖူးသေးသော စားသောက်ကုန်ဘေးကင်းလုံခြုံရေးနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှုများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျရောက်လာသည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြင်းထန်ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ (AWD) နှင့် ကာလဝမ်းရောဂါများအပြင်၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ငလျင်ဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ရေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တစ်ကိုယ်ရည်သန့်ရှင်းရေး (WASH) စနစ်များ၊ အစားအစာကိုင်တွယ်မှု အလေ့အကျင့်များနှင့် စည်းကမ်းကြပ်မတ်မှုဆိုင်ရာ ကာလရှည်ကြာ အားနည်းချက်များ ပိုမိုပေါ်လွင်လာခဲ့သည်။ စားသောက်ကုန်သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ လုပ်ငန်းခေါင်းဆောင်များနှင့် မူဝါဒချမှတ်သူများအတွက် ဤအကျပ်အတည်းများက အရေးကြီးသော အမှန်တရားတစ်ခုကို မီးမောင်းထိုးပြနေပါသည်- စားသောက်ကုန်ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းသည် သာမန်ဘေးဖယ်ထားရမည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုမဟုတ်ဘဲ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးနှင့် နိုင်ငံ၏ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်စွမ်းအတွက် အဓိကမဏ္ဍိုင်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ AWD နှင့် ကာလဝမ်းရောဂါ – ရေနှင့် အစားအစာ ဘေးကင်းရေးအတွက် သတိပေးခေါင်းလောင်းသံ…
Food Science and Technology Association- Myanmar 